ا ب و آن جيب كليست و از نسبت جيب قوس ر ط و آن جيب كليست بجيب قوس ط ج و ح قوس ط ح معلوم باشد و اين آنست كه خواستيم بيان كنيم . باب دهم در مطالع مستقيمه و معرفت مقادير قسى از معدل النهار كه طالع شود با قسى مفروضه از فلك البروج در كره مستقيم رسم كنيم صورت متقدم را و فرض كنيم قوس ه ح را معلوم و گوئيم ه ط معلومست چه نسبت جيب قوس ز د و آن جيب تمام كل ميل است بجيب قوس ب ا و آن جيب كل ميل است مؤلفست از نسبت قوس ر ح و آن جيب تمام ميل قوس ه ح معلومست بجيب قوس ح ط و آن جيب ميل اوست و از نسبت جيب قوس ه ط بجيب ه ا و آن جيب كليست و ح قوس ه ط معلوم باشد و اين بود آنچه خواستيم كه بيان كنيم و روشن شود از آنچه گفتيم كه چون در كره مستقيمه مطالع ربع واحد از ارباع كه منقسم است بر نقطه ربع بدانيم معرفت مطالع ارباع باقيه بدان معلوم شود و خواجه نصير الدين طوسى در مجسطى خود تعبير از ابواب بفصول كرده است و مقاله اولى را بر چهارده فصل نهاده : ا - در صدر كتاب . ب - در مراتب انواع اين علم . ج - در آنكه زمين كرويست و حركت آن مستدير است . د - در آنكه زمين كرويست در حس بقياس با كل . ه - در آنكه زمين در وسط سما همچو مركز است در كره . و - در آنكه زمين همچو نقطه ايست عند فلك البروج . ز - در آنكه زمين را حركت انتقالى نيست . ح - در آنكه اصناف حركات اولى از آسمان دورى است ط - در معرفت علوم جزئى . ى - در مقادير اوتار يا - در قوسى كه ميان انقلابين است يب - در آنكه تقديم كنند از براى براهين بر امور كرى يج - در معرفت ميول جزئى يد - در مطالع كرهء منتصبه . مقاله دويم بر سيزده فصل و بيست و پنج شكل :